jtemplate.ru - free extensions Joomla

با اشاره‌ای مختصر به کاربردهای زعفران در آشپزی و شیرینی‌سازی و نیز اثر شناخته‌شده‌ی این گیاه دارویی در طب سنتی و سرانجام پدیدار شدن قابلیت‌های تطابق و انعطاف‌پذیری این گیاه ویژه در طب نوین و علم داروسازی، تاحدودی می‌توان به پذیرش صفت طلا برای زعفران آماده شد. اکنون با پیش کشیدن کاربردهای صنعتی زعفران تلاش می‌کنیم که در حد مقدور به جنبه‌های دیگر این محصول ارزشمند نگریسته شود.

با اشاره‌ای مختصر به کاربردهای زعفران در آشپزی و شیرینی‌سازی و نیز اثر شناخته‌شده‌ی این گیاه دارویی در طب سنتی و سرانجام پدیدار شدن قابلیت‌های تطابق و انعطاف‌پذیری این گیاه ویژه در طب نوین و علم داروسازی، تاحدودی می‌توان به پذیرش صفت طلا برای زعفران آماده شد. اکنون با پیش کشیدن کاربردهای صنعتی زعفران تلاش می‌کنیم که در حد مقدور به جنبه‌های دیگر این محصول ارزشمند نگریسته شود.

بطور کلی شاخص‌ترین حوزه‌های کارکرد زعفران در صنعت را می‌توان به صورت فشرده‌ی زیر مرتب کرد: - صنایع رنگ سازی - صنایع عطر سازی و خشبوکننده‌ها - مرمت و نگه‌داری آثار هنری حساس - انبارداری - شمسع سازی صنایع رنگ سازی می‌دانیم که عامل اصلی یا مهم‌ترین فاکتور موجود در کلاله‌ی زعفران کروسین است که پدیدآورنده‌ی رنگ زعفران محسوب می‌شود. از طرف دیگر می‌توان به کارتنوئیدها اشاره کرد که رنگ‌دانه‌های محلول در چربی اندک زعفران هستند. گفته شد که رنگ زعفران در یونان قدیم به رنگ سلطنتی مشهور بوده است، اکنون نیز یکی از کاربردهای زعفران، استفاده از رنگ چشم نواز و درخشان کلاله در رنگ‌آمیزی نخ مورد استفاده در بافت پارچه‌ای لطیف و گرا ن قیمت است. حقیقت اینکه به دلیل گرانی زعفران نمی‌توان از این ماده‌ی رنگ کننده برای حجم زیاد استفاده کرد. البته محدودیتی در کار نیست و علت این نتوانستن نگاه به قیمت تمام شده پارچه است. اگر توجیهی از نظر اقتصادی وجود داشته باشد، می‌توان در مقیاس‌های وسیع از رنگ زعفران استفاده کرد. در حال حاضر رنگ زعفران هنگامی بکار می‌روند که بخواهند پارچه‌ی ابریشمی را به طرحها و نقش‌های هنرمندانه‌ای تزیین کنند. به دلیل ارزش آشکار پارچه‌ی ابریشمی، نمی‌توان به آسانی رنگ دیگری را جایگزین زعفران کرد. دلیل این کار تنها رنگ زیبای زعفران نیست بلکه علاوه بر آن خاصیت گندزدایی زعفران نیز مدنظر است. تنها ارزش زعفران با ارزش پارچه‌ی ابریشمی قابل قیاس است و این اطمینان وجود دارد که علاوه بر دست‌یابی به پارچه‌ای خوش رنگ، هرگونه زمینه‌ی کپک و قارچ و فساد پارچه از بین می‌رود. در کنار استفاده از زعفران در نساجی می‌توان به رنگ‌آمیزی پودهای قالی اشاره کرد. در ترکیه نیز مانند بخش‌هایی از ایران برای بافت قالی‌های قیمتی و غالباً هنری محض، از تاروپود مخصوص استفاده می‌کنند. رنگ زعفران یکی از چندین عاملی است که در نهایت ایجادکننده‌ی ارزش نهایی فرش دست بافت می‌شود. زعفران گیاهی است که هم رنگ ارغوانی و متمایل به سرخی را می‌توان از آن گرفت و هم رنگ زرد را. جالب این است که ترکیب رنگ ارغوانی و یا قرمز و مشتقات آن در کنار رنگ زرد حاصل از زعفران، ترکیب چشم‌نوازی پدید می‌آورد. تا همین نقطه زعفران در تولید رنگ مورد نیاز در نساجی، گیاهی دو جانبه است، رنگ قرمز و رنگ زرد. هنرمندان قالی‌باف با استفاده از تراکم هریک از این دو رنگ، به ترکیب‌های بسیاری دست می‌یابند. نکته‌ی جالب این است که خصوصیت نشاط انگیزی زعفران، چنان در بوی گیاه – بخصوص کلاله – تنیده شده است که بافنده‌های نشسته پشت دار قالی یا قاب پارچه بافی، همواره از کار خود احساس شعف می‌کنند. استاد «محمد حسن ابریشمی» در کتاب ارزشمند «شناخت زعفران ایران» به دخترانی اشاره می‌کند که در حال خروج از کارگاه به دلیل مجاورت و نزدیکی با زعفران، خندان و خوشحال بوده‌اند نه خسته و دلمرده. راوی از آوردن این نکته، تلاش می‌کند تأثیر مثبت بوی زعفران را بر احساسات و عواطف انسانی نشان می‌دهد. عطرسازی و خوشبوکننده‌های محیطی یک قطره عطر از گران‌ترین عطرهای موجود چقدر قیمت دارد؟ به عبارت دیگر به تقریب 16/0 گرم چه قیمتی دارد؟ با توجه به اینکه کسی نمی‌تواند منکر بوی خوش زعفران شود، یک گرم اسانس زعفران از تقطیر یا تحویل چند گرم کلاله‌ی مرغوب به دست می‌آید؟ مقدار اندک و قیمت بسیار، یکبار دیگر ذهن را متوجه‌ی طلا می‌کند. سافرانال جزء مهمی از رایحه‌ی خوش زعفران است. در گذشته‌های دور به گونه‌ای مستقیم از زعفران برای خوشبو کردن فضاها استفاده می‌کردند اما در حال حاضر به دلیل گرانی این محصول، استفاده از بوی خوش زعفران به آزمایشگاهها بستگی یافته است. انبارداری استفاده از زعفران در انبارداری به کشورهای شرق میانه اختصاص دارد و هنوز نشانه‌هایی از بکارگیری زعفران در انبارداری در غرب مشاهده نشده است. خاصیت گندزدایی زعفران گاهی بهترین محافظ برای موادی است که در کنار هم قرار گرفتن آنها برای مدت زمان طولانی، احتمال ایجاد قارچ و کپک را زیاد می‌کند. در هندوستان از زعفران برای نگه‌داری درازمدت مواد غذایی، بخصوص غذایی به نام Sandesh استفاده می‌شود. در ایران و برخی کشورهای دیگر زعفران را به صورت بسته‌های کوچک، لابه‌لای لباس‌ها قرار می‌دهند تا هم خوشبو بمانند و هم از ایجاد بوی زننده‌ی ماندگی پارچه جلوگیری شود. بوی ماندگی پارچه معمولاً به خاطر رطوبت نهفته یا محبوس شده در فضای چمدان است و زعفران اگر بهترین جذب‌کننده‌ی رطوبت نباشد، یکی از بهترین‌ها است. مرمت و نگهداری آثار هنری حساس از جمله مهمترین دستاوردهای هنری فرهنگی شرق میانه و شرق دور، آثاری هستند که بر روی صفحاتی که بیشتر از پوست آهو تهیه می‌شده ثبت شده‌اند. مینیاتورهای ایرانی که شهرتی جهانی دارند درکنار خوشنویسی ایرانی در شرق میانه و میانیاتورهای چینی و ژاپنی و تاحدودی خوشنویسی آن مناطق، همگی به دلیل قدمت بسیار طولانی به شدت در معرض آسیب هستند. منشاء حیوانی صفحه‌ای که روی آن اثر هنری آفریده شده است به احتمال آسیب می‌افزاید. نگارنده خود تجربه‌ای در این زمینه دارد. روزی اثر خوشنویسی به خط نستعلیق و متعلق به انتهای دوران قاجار – حدود صد سال پیش – به او تحویل دادند تا مشکل ایجاد شده را به هر طریقی که می‌داند برطرف کند. صفحه‌ای که خوشنویسی روی آن انجام شده بود البته پوست آهو نبود، اما به دلیل نگهداری بسیار اشتباه اثر هنری، به شدت شکننده و آسیب‌پذیر شده و علاوه بر آن بخش‌هایی از تذهیب اطراف آن از بین رفته بود. نگارنده که آن روزها از خاصیت زعفران در این زمینه اطلاعی نداشت در مسیر طولانی آزمون و خطاهای بسیار، سرانجام به زعفران رسید. با استفاده از زعفران و رنگ به دست آمده از آن، به کمک یکی دو رنگ گیاهی دیگر به رنگ‌های تذهیب دست یافته و پس از ترمیم بخش‌های از بین رفته، به کمک عصاره‌ی زعفران توانست کل اثر هنری را برای سالهای مدید تثبیت کند. همان خاصیت گندزدایی که در انبارداری هندی‌ها و حفاظت از لباس‌های ایرانی‌ها علت اصلی بکارگیری زعفران بود، این بار نیز به کمک حفظ آثار قدیمی و در معرض تخریب هنری آمده است. به کمک همین خصوصیت زعفران می‌توان از وارد شدن صدمه و لطمات جبران‌ناپذیر ناشی از تشکیل قارچ‌ها و کپک‌ها بر روی آثار هنری قدیمی جلوگیری کرد. اگر ماده‌ای، عصاره‌ای، گیاهی بتواند اثری یگانه و منحصر به فرد، بازمانده از قرن‌ها پیش را حفظ کند چقدر ارزش دارد؟ شرق میانه و شرق دور، آمده از راهی دراز، به راه ادامه می‌دهد و غرب، آشنا شده با جنبه‌های مختلف این گیاه حیرت‌انگیز به راهی دیگر. اما هرچه باشد، برجسته کردن وجهی از وجوه زعفران اتفاق خواهد افتاد. استفاده از زعفران در تثبیت تصویر خارج شده از چاپگرهای لیزری یکی از این راهها است. وجهی جدید از زعفران پدیدار شده است. تا دیروز زعفران به کار تثبیت آثار هنری قدیمی – و هنوز هم – و اکنون در کار تثبیت تصویر بیرون آمده از چاپگر لیزری. هرچه باشد زعفران همان زعفران است، نه چیز دیگر. شمع‌سازی بدیهی است که اگر برای استفاده از خصوصیات زعفران در صنعتی خاص، به مقدار زیاد زعفرا نیاز باشد، استفاده از آن پس از توجیه اقتصادی امکان‌پذیر است. اما گاهی برای بهره‌مندی از خصوصیات زعفران نیاز به مقدار بسیار نیست. یکی از این حالت‌ها در شمع‌سازی و صابون‌سازی پیش می‌آید. به عبارت دیگر برای استفاده از بو، رنگ و دیگر ویژگی‌های زعفران، نیازی به مقادیر بسیار نیست شمع در فرهنگ و آیین شرق و غرب جایگاهی والا دارد. استفاده از زعفران در شمع‌سازی به معنی گره زدن دو عنصر فرهنگی از شرق و غرب عالم به یکدیگر است. شمع، نماد دانایی، از خودگذشتگی و زعفران، چیزی مانند پرومته که زنجیر شده به کوههای قفقاز، هر غروب، عقابی جگرش را بیرون می‌کشید. پرنده‌ی غول پیکر پرواز می‌کرد و می‌رفت اما جگر پرومته در حال روییدن بود. جگری دیگر و دوباره عقاب با پنجه‌های هولناک، زعفران، ریشه در زمین، کلاله‌ی جگری رنگ را می‌بخشد اما کلاله، مانند جگر پرومته همچنان در حال روییدن باقی می‌ماند.

مطالب تصادفی

آینده زعفران

ورود به جهان مدرن در همه‌ی ابعاد زندگی اثر خود را

برداشت زعفران

برداشت زعفران 10 تا 15 روز پس از اولین آبیاری و

دسته بندی زعفران

بدیهی است که زعفران را می‌توان از جهات مختلف

زعفران 3 گرمی قوطی

وزن زعفران: 3 گرم

زعفران میلاد جام 2

وزن زعفران: 2 گرم

Scroll to top